Kent Müzesi

Demir ağlarla örülmüş bir tarih...

Samsun Kent Müzesi binaları , kentin demiryolu tarihi açısından ayrıcalıklı bir yere sahiptir. Cumhuriyet'ten önce yabancı şirketler tarafından işletilen hatlar, Cumhuriyet'le birlikte hızla devletleştirilmiş, yurdun önemli bir bölümü demir ağlarla örülmüştü. Demiryollarına gösterilen bu önem, kurumun çalışanlarına da yansımaktaydı; bu büyük ve önemli kurumun personeline lojmanlar tahsis ediliyordu.

Kent Müzesi binalarını oluşturan iki ana ahşap yapı, bu doğrultuda 1928 yılında Samsun-Sivas Demiryolu İnşaat ve İşletme İdaresi ve Devlet Demiryolu Lojmanı olarak inşa edildi. Bodrum üzerine iki katlı olan ahşap yapıların, zemin katları idari ofis, birinci katları ise lojman olarak kullanılıyordu. Bu yapıların yanındaki Cumhuriyet Caddesi tarafındaki ufak bina ise 1936 yılında müştemilat olarak kullanılan yapının yerine yapılmıştı. Bu ek yapı uzun yıllar Demirspor Kulübü'nün lokali olarak kullanıldı.

Demir Spor Lokali

Samsun Demirspor'un resmi kuruluş tarihi 19 Şubat 1945 olması na karşın, Samsun demiryolcuları 1929'da Şimendifer Spor adı yla bir kulüp kurmuşlardı. Kulüp, "Samsun Demirspor"a dönüştüğünde, diğer "Demirspor"larda olduğu gibi, devlet demiryollarının demir kanatlarını ve mavi-lacivert logo renklerini taşıdı formasına... Kulübe bir de lokal tahsis edilmişti. Günümüzde Samsun Kent Müzesi'ne dönüştürülen Demiryolu lojmanlarının yanındaki bu lokal, Demirsporluların ve demiryolu personelinin uzun yıllar buluşma noktası oldu.

Marşlara, tezahüratlara karışan yol türküleri...

Cumhuriyet'in ilanı ndan sonra demiryoluna ağırlık verilen Türkiye'de, bir kentten demiryolunun geçtiğinin önemli bir göstergesi, kentin adıyla anılan bir "Demirspor" kulübüne sahip olmasıydı. Demirspor kulüpleri, demiryollarının getirdiği değişimlerle birlikte kentin sosyal ve kültürel yapısını etkilerken, Türkiye spor tarihinin önemli geleneklerinden birini oluşturmuşlardı.

Kent Müzesine Doğru

2004 yı lı nda, Tarihi Kentler Birliği'ne üye olan Samsun'da, Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Yusuf Ziya Yılmaz'ın talimatıyla, Kültür ve Sosyal işler Daire Başkanlığı bünyesinde kent belleğinin kayıt altına alınmasına yönelik çalışmalara başlanmıştır. 2007 yı lı nda ÇEKÜL Vakfı başkanı Prof. Dr. Metin Sözen ve vakfın yönetim kurulu üyeleriyle gerçekleştirilen toplantının ardından, kentin tarihi ve kültürel değerlerinin korunması yolunda gerçekleştirilen çalışmalar hı z kazanmış, kent belleğinin aktarabileceği ve toplumsal hafı zayı canlı tutacak bir kent müzesi projesi oluşmaya başlamıştır.

13 - 15 Mayıs 2011 tarihleri arasında Samsun'da gerçekleşen "Her Kente Kent Müzesi" konulu Tarihi Kentler Birliği toplantısının ertesinde ise proje hayata geçirilir. Müzenin yer tespiti, içeriği ve projelendirilmesi Prof.Dr. Metin Sözen ve ÇEKÜL'ün katkılarıyla gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda TCDD'ye ait lojmanlar ve Demirspor Lokali binası 2011 yılı nda kamulaştırılır.

Sekiz ay içerisinde tamamlanan restorasyon çalışmasının ardından kent müzesi binalarının tasarım ve içerikleri oluşturulmuş, Samsunluların ve birçok kurumun desteği ile müze içerikleri kent belleği açısından değerli objelerle tamamlanmıştır. Böylece, hem Devlet Demiryolları ve Demirspor açısından bir tarihi yansıtan, hem de bahçesinde düzenlenen kutlama törenleriyle tüm Samsunluların hatıralarında ayrı bir yere sahip olan bu yapı grubu, Samsunluların geçmişiyle buluşabileceği bir merkez olarak kente kazandırılmıştır.